Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie ukazała się kolejna seria „Słowników Społecznych”. Zawiera ona rozdziały autorstwa prof. Józefa Dulaka z Zakładu Biotechnologii Medycznej.

W tomie „Bioetyka”, którego redaktorem jest prof. Bogdan Szlachta (Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ) opublikowane zostały dwa rozdziały opracowane przez prof. Dulaka: „Inżynieria genetyczna – wybrane aspekty etyczne biotechnologii medycznej” oraz „Komórki macierzyste – aspekty etyczne badań i zastosowań”. W swoich tekstach prof. Dulak analizuje dwa kluczowe obszary współczesnej biotechnologii medycznej: inżynierię genetyczną i komórki macierzyste, wskazując ich znaczenie, możliwości terapeutyczne oraz dyskutuje kontrowersje etyczne.

Inżynieria genetyczna obejmuje świadome modyfikacje materiału genetycznego organizmów i wirusów, co umożliwiło rozwój leków biologicznych, terapii genowych, szczepionek oraz organizmów GMO. Autor podkreśla, że obawy przed „katastroficznymi skutkami” czy ruchy anty-GMO nie znajdują potwierdzenia w danych naukowych – modyfikacje roślin są bezpieczne i mogą rozwiązywać problemy zdrowotne (np. „złoty ryż” przeciwdziałający niedoborom witaminy A). Szczególną uwagę prof. Dulak poświęcił terapii genowej, jej ewolucji od koncepcji Wacława Szybalskiego po nowoczesne strategie (np. CAR-T), oraz problemom związanym z wysokimi kosztami leczenia chorób rzadkich. Autor omawia także przełomowe technologie edycji genów CRISPR/Cas, wskazując zarówno ich potencjał terapeutyczny, jak i potencjalne zagrożenia związane z nieuprawnionymi zastosowaniami tej metody.

Komórki macierzyste definiowane są jako komórki zdolne do samoodnowy i różnicowania w komórki wyspecjalizowane. Prof. Dulak przedstawia ich typy (zarodkowe – ESC, indukowane pluripotencjalne – iPSC, tkankowe), historię badań oraz zastosowania kliniczne macierzystych komórek tkankowych (np. leczenie białaczek, oparzeń, regeneracja nabłonka rogówki). Omawia kontrowersje wokół pozyskiwania ESC z zarodków in vitro oraz alternatywę w postaci iPSC, które zrewolucjonizowały badania z zakresu biotechnologii medycznej. Autor krytycznie ocenia nieuprawnione „terapie komórkowe” oferowane komercyjnie, bez dowodów skuteczności, wskazując na zagrożenia dla pacjentów i standardów naukowych i medycznych. Porusza także kwestie eksperymentów na zarodkach, klonowania (SCNT), tworzenia modeli zarodków oraz hipotetycznych procedur uzyskiwania gamet z iPSC.
Prof. Dulak w swoich tekstach podkreśla, że postęp biotechnologii niesie ogromne możliwości, ale wymaga racjonalnej debaty i regulacji opartych na wiedzy naukowej. Autor odrzuca ideologiczne ograniczenia badań, akcentując zarazem konieczność edukacji społecznej i ochrony pacjentów przed pseudoterapiami. W konkluzjach obu rozdziałów stwierdza, że kryterium etyczności i dopuszczalności badań powinno opierać się na podstawach biologicznych i bezpieczeństwie, a nie na poglądach ideologiczno-religijnych.
„Słowniki społeczne” (wszystkie rozdziały-hasła) są dostępne na stronie: https://slownikispoleczne.ignatianum.edu.pl/index.php/ss/catalog/series/bioetyka
Teksty dostępne są w języku polskim oraz angielskim.

informacja pochodzi ze strony Aktualności – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii – Uniwersytet Jagielloński